MHP lideri Devlet Bahçeli’nin açıkladığı “100 İl 1000 İlçe Projesi”, Türkiye’nin mülki idari yapısını yeniden şekillendirmeyi hedefliyor. Polatlı’dan Alanya’ya, Bandırma’dan Tarsus’a 19 ilçenin il yapılması önerilirken 78 yeni ilçe kurulması da gündeme geldi. AK Parti’nin yerel yönetim reformu çalışmasıyla aynı döneme denk gelen öneri, Cumhur İttifakı’nın Türkiye’nin idari yapılanması konusunda yeni döneme ilişkin hazırlığını ortaya koyuyor.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Türkiye’nin idari yapılanmasının yeniden düzenlenmesine yönelik kapsamlı bir öneriyi kamuoyuna açıkladı. “100 İl 1000 İlçe Projesi” olarak adlandırılan çalışmada, mevcut 81 ilin 100’e, 922 ilçenin ise 1000’e çıkarılması öngörülüyor.
Bahçeli’nin 1 Kasım’da partisinin TBMM grubunda yaptığı açıklamaya göre proje kapsamında 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulması hedefleniyor. İl statüsüne yükseltilmesi düşünülen yerleşimler nüfus, ekonomik gelişme, coğrafi konum, stratejik önem ve kamu hizmetlerine erişim gibi ölçütler üzerinden belirlendi.
İç Anadolu’da; Polatlı, Konya Ereğli; Karadeniz’de; Ünye, Vezirköprü, Karadeniz Ereğli; Doğu Anadolu’da; Erciş, Doğubayazıt, Ahlat; Güneydoğu Anadolu’da; Ergani, Midyat, Siverek, Akdeniz’de; Elbistan, Kozan, Alanya, Tarsus; Ege’de; Fethiye, Akhisar; Marmara’da; Lüleburgaz, Bandırma’nın il olması öneriliyor.
Bahçeli, il yapılacak yerlerin nihai olarak ilgili kamu kurumlarının değerlendirmeleri ve TBMM’nin yasama iradesiyle belirleneceğini vurguladı. MHP’nin ilerleyen süreçte il ve ilçe kurulmasına ilişkin kanun teklifini gündeme getirebileceği de ifade edildi.
Bahçeli’nin açıklaması, AK Parti’nin hazırladığı yerel yönetimler reformu çalışmasının son aşamaya geldiği bir dönemde yapıldı. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Yerel Yönetimler Başkanı Mustafa Demir’in yürüttüğü çalışma, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunulan ve TBMM’ye taşınması planlanan bir reform taslağı niteliğinde.
Bu iki çalışmanın kapsamı aynı değil.
AK Parti’nin yerel yönetim reformunda öne çıkan başlıklar şöyle:
Belediyelerde mali disiplinin güçlendirilmesi, denetim ve hesap verebilirlik mekanizmalarının artırılması, belediyelerin borç ve mali yönetim sisteminin yeniden düzenlenmesi, büyükşehir, ilçe ve kırsal alanlarda görev ve yetki karmaşasının giderilmesi, imar ve planlama süreçlerinin yeniden ele alınması, vatandaşların belediye kararlarına katılımının artırılması.
Bahçeli’nin projesi ise doğrudan mülki idari sınırların, il ve ilçe sayılarının, taşra teşkilatının ve yerel yönetim yapılanmasının yeniden şekillendirilmesini hedefliyor. Eğer öneri kabul görürse iki çalışma ileriki aşamada birleştirilebilir.
Siyasi açıdan dikkat çekici bir eş zamanlılık söz konusu. AK Parti belediyelerin işleyişini ve denetimini yeniden düzenlemeye hazırlanırken MHP, Türkiye’nin idari haritasını değiştirecek bir öneri ortaya koyuyor. Cumhur İttifakı’nın yerel yönetimler ve kamu yönetimi başlıklarında daha geniş bir reform gündemi oluşturabileceği de değerlendiriliyor.
Türkiye’nin il sayısı Cumhuriyet’in kuruluşundan bugüne çeşitli dönemlerde değişti. İçişleri Bakanlığı’nın resmi istatistikleri, Cumhuriyet öncesinde 55 ilin bulunduğunu, sonrasında 26 yeni il kurulduğunu ve bugünkü sayının 81’e ulaştığını gösteriyor.
1989-1999 döneminde il yapılan 14 yerleşim:
– 1989 Aksaray, Bayburt, Karaman, Kırıkkale
– 1990 Batman, Şırnak
– 1991 Bartın- 1992 Ardahan, Iğdır
– 1995 Yalova, Karabük, Kilis
Bu dönemde özellikle 1989-1996 yılları arasında il statüsü değişiklikleri yoğunlaştı. 1999’da Düzce’nin il olmasıyla Türkiye’nin il sayısı 81’e çıktı. Aradan geçen 27 yılda yeni bir il kurulmadı.
Türkiye’de özellikle 1990’lı yıllarda ilçelerin il yapılması, siyasi partilerin seçim vaatleri ve yerel taleplerin önemli başlıklarından biriydi.
Devlet Bahçeli de bu fikri daha önce gündeme getirdi. 2022 ve 2023 döneminde 100 il hedefinden söz eden MHP lideri, şimdi bunu daha kapsamlı bir idari reform projesi olarak ortaya koydu.
İl olma talepleri yalnızca siyasetçilerden gelmiyor. Nüfusu büyüyen, ekonomik faaliyetleri gelişen, bağlı olduğu il merkezine uzak bulunan ve çevresindeki yerleşimlere hizmet veren ilçelerde de uzun süredir il olma beklentisi bulunuyor.
Bu taleplerin arkasında çoğunlukla; yerel ekonomik gelişmenin hızlandırılması, kamu yatırımlarının artırılması, il düzeyindeki kurumlara doğrudan erişim, yerel kimlik ve temsil talebi, yeni istihdam ve ticari hareketlilik beklentisi bulunuyor.
Bahçeli’nin açıklamasında hizmete erişim, coğrafi konum, gelişme potansiyeli ve stratejik önem öne çıkıyor. Ancak projenin siyasi ve idari sonuçları bu gerekçelerle sınırlı değil.
Şu amaçlar gözetiliyor:
– Merkezi yönetimin taşra kapasitesini artırmak: Bir ilçenin il yapılması, kaymakamlık merkezli idari yapıdan valilik merkezli yapıya geçiş anlamına geliyor. Bakanlıkların il düzeyindeki teşkilatları kuruluyor; güvenlik, sağlık, eğitim ve diğer kamu hizmetlerinin koordinasyonu yeniden şekilleniyor.
– Yerel ekonomik dinamizmi güçlendirmek: İl statüsü, yeni kamu kurumları ve personel ihtiyacı nedeniyle ekonomik hareketlilik yaratabiliyor. Yeni hizmet binaları, kamu yatırımları ve ticari faaliyetler yerel ekonomiyi canlandırabiliyor.
Ancak il olmak tek başına ekonomik kalkınma garantisi değil. Yeni idari yapı, bütçe ve personel maliyetleri de oluşturuyor.
– Yerel temsil ve siyasi alanı genişletmek: Yeni iller, seçim çevrelerinin yeniden düzenlenmesini ve milletvekili dağılımının değişmesini gündeme getirebilir. Yeni belediye başkanlıkları, il belediye meclisleri ve il düzeyindeki siyasi yapılanmalar da ortaya çıkabilir.
Bahçeli’nin açıklamasında yeni belediyelerin kurulması ve milletvekili dağılımının değişmesiyle siyaset alanının genişleyeceğine ilişkin vurgu da bulunuyor.
Bu yönüyle proje, yalnızca bürokratik bir sınır değişikliği değil, siyasi temsil ve yerel yönetim dengelerini de etkileyebilecek bir adım.
İçişleri Bakanlığı’nın idari ve teknik değerlendirme yapabilecek kurumsal kapasitesi var. İl ve ilçe kurulması, mülki idare sınırlarının değiştirilmesi ve kamu hizmetlerinin teşkilatlanması İçişleri Bakanlığı’nın görev alanıyla doğrudan ilişkili.
Bahçeli de il yapılacak yerlerin ilgili devlet kurumlarının objektif ölçütleri ve mutabakatıyla belirlenmesi gerektiğini ifade ediyor. 5 Kasım 2026 itibarıyla kamuya açık açıklamalarda, İçişleri Bakanlığı tarafından bu 19 ilçenin il yapılmasına ilişkin tamamlanmış bir teknik rapor, resmi çalışma takvimi veya kesinleşmiş bir idari plan ilan edilmiş değil.
Bir ilçenin il statüsüne yükselmesi, yalnızca kaymakamlığın valiliğe dönüşmesi değildir. Belediyecilik yapısı da değişebilir. Yeni il belediyesi kurulabilir. İl belediye başkanı ve il belediye meclisi seçimleri yapılır. Büyükşehir statüsüne ilişkin şartlar oluşursa ayrıca büyükşehir belediyesi modeli gündeme gelebilir.
İl özel idaresi ve il düzeyindeki kamu kurumları yeniden yapılandırılır.Belediyeler arasındaki görev ve yetki paylaşımı yeniden belirlenir.
Ancak bir ilçenin il olması, otomatik olarak büyükşehir olması anlamına gelmez. Büyükşehir belediyeleri ayrı bir kanuni çerçeveye tabidir. Bahçeli’nin büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki görev alanlarının yeniden tanımlanması yönündeki açıklaması da bu açıdan dikkat çekiyor.
Bu önerinin gündeme gelmesi; Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi sonrasında idari yapılanmanın uyarlanması amacını da taşıyor. Bahçeli, nüfus, şehirleşme, demografik dağılım, ekonomik gelişme ve teknolojik değişimlerin idari reform ihtiyacı doğurduğunu savunuyor.
Terörsüz Türkiye süreciyle birlikte yeni bir idari ve siyasi dönem oluşturma arayışı da söz konusu olabilir. Bahçeli, projesini doğrudan bu süreçle ilişkilendirerek huzur, istikrar ve refah ortamının kalıcı hale getirilmesi açısından idari reformları önemli görüyor. Buna ek olarak Cumhur İttifakı’nın yerel yönetimlerle ilgili bir gündemi de bulunuyor. AK Parti’nin belediyelerde mali disiplin, denetim ve yetki paylaşımına yönelik reform hazırlığıyla MHP’nin il ve ilçe sayısını artırma önerisi, yerel yönetim tartışmasını daha geniş bir alana taşıyor.
İl olma beklentisi taşıyan ilçelerde ekonomik gelişme, kamu yatırımı ve yerel temsil talepleri bulunuyor. Bu taleplerin ortak bir siyasi projeye dönüştürülmesi, toplumsal motivasyon ve siyasi destek açısından da önem taşıyabilir.
İl kurulması, yalnızca siyasi açıklamayla gerçekleştirilebilecek bir işlem değil. 100 il projesinin muhtemel yol haritası şöyle olacak:
– MHP’nin kanun teklifini hazırlaması
– İlgili kurumların teknik değerlendirmesi
– İl sınırları, nüfus, ekonomik ve idari kriterlerin belirlenmesi- TBMM’de kanun teklifinin görüşülmesi
– Yasalaşma ve idari teşkilatın yeniden kurulması
İl kurulması ve mülki idari sınırların değiştirilmesi için kanuni düzenleme gerekiyor. TBMM’nin yasama iradesi olmadan yeni il kurulamaz. Bahçeli’nin 100 İl 1000 İlçe Projesi, Türkiye’nin idari haritasını 27 yıl sonra yeniden değiştirebilecek bir öneri olarak öne çıkıyor.
Bahçeli’nin açıklaması 19 ilçenin il yapılacağına ilişkin kesin karar değil; 19 yeni il ve 78 yeni ilçeyi hedefleyen bir idari reform önerisi anlamına geliyor. Türkiye’nin idari haritasının değişmesi halinde bunun yalnızca yeni valilikler ve belediyeler kurulmasıyla sınırlı kalmayacağı; kamu yatırımları, siyasi temsil, yerel bütçeler, taşra teşkilatı ve merkezi yönetimin hizmet kapasitesi üzerinde de sonuçlar doğuracağı görülüyor.
Afyonkarahisar’da 8 kişinin katil zanlısı olarak aranan Arif Sefa Özdemir’in, Eskişehir’in Seyitgazi ilçesinde yakalanma anına ait görüntülere ulaşıldı. İşte katilin yakalandığı ilk an (İHA)
