20 Kasım 2026, Cuma
İstanbul 19°C
BIST 100 11.400 %-0.67 DOLAR 50,59 +%0.23 EURO 55,56 %-0.01 GR ALTIN 5.892 TL %-0.78

VAKİTSİZ

Güncel ve Son Dakika Haber Portalı
20 Kasım 2026, Cuma İstanbul 19°C
CANLI PİYASALAR
BIST 100 11.400 %-0.67
Dolar / TL 50,59 +%0.23
Euro / TL 55,56 %-0.01
Gram Altın 5.892 TL %-0.78
Çeyrek Altın 9.901 TL %-0.75
Teknoloji

Bilim dünyasından ‘standart yok’ uyarısı: Ev tipi mikrobiyom testleri ne kadar güvenilir?

Bilim dünyasından ‘standart yok’ uyarısı: Ev tipi mikrobiyom testleri ne kadar güvenilir?
Yazı Boyutu:

Bağırsak florasının bağışıklık sisteminden metabolizmaya, ruh sağlığından kronik hastalıklara kadar pek çok alandaki belirleyici rolünün keşfedilmesiyle birlikte ticari mikrobiyom analiz kitlerine olan ilgi küresel ölçekte artış gösterdi. Ancak fiyatları 100 ile 300 dolar arasında değişen ve tüketicilere özel takviye programları satan bu testlerin bilimsel güvenilirliği mercek altına alındı.

Nature tarafından yayımlanan araştırmada, aynı bireye ait dışkı örneğinin farklı test şirketlerine gönderilmesiyle ortaya çıkan çarpıcı tutarsızlıklar ve tıp uzmanlarının denetim çağrıları belgelendi.

Deney kapsamında aynı kişiden alınan dışkı örneği iki farklı ticari laboratuvara gönderildi. İlk şirket bağırsakta 133 farklı mikrobiyal tür tespit ederek bağırsak sağlığını “mükemmel” olarak değerlendirirken; ikinci şirket yalnızca 61 aktif mikroorganizma bulduğunu belirterek bağırsak dengesinin bozuk olduğunu bildirdi ve aylık 150 doları aşan takviye paketleri önerdi.

ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) tarafından yürütülen resmi bir karşılaştırma deneyinde ise tek bir kişiye ait homojenize dışkı örneği yedi farklı şirkete gönderildi. Analiz raporlarında tespit edilen bakteri cinsi sayısının 34 ile 906 arasında değiştiği ve tüm raporlarda ortak olarak yer alan bakteri sayısının yalnızca 3 olduğu saptandı.

Kaliforniya Üniversitesi Mikrobiyom İnovasyonu Merkezi Direktörü Rob Knight ve Maryland Üniversitesi araştırmacısı Jacques Ravel, sonuçlardaki bu uçurumun temelinde sektördeki standardizasyon eksikliğinin yattığını vurguladı. Uzmanlar, dışkı örneğinin saklanma koşullarından laboratuvarda DNA veya RNA ayrıştırma tekniklerine, verileri işleyen biyoinformatik yazılımlardan referans alınan veri tabanlarına kadar her aşamanın sonucu tamamen değiştirdiğini belirtti.

Ayrıca her insanın bağırsak mikrobiyomunun parmak izi gibi benzersiz olduğu; yaş, cinsiyet, coğrafya, beslenme alışkanlıkları ve geçmiş antibiyotik kullanımına göre değiştiği için tek tip bir “sağlıklı mikrobiyom” tanımının henüz bilimsel olarak yapılamadığı kaydedildi.

İrlanda University College Cork’tan gastroenterolog Fergus Shanahan ve Hong Kong Çin Üniversitesi’nden Siew Ng, ticari test sonuçlarına göre hareket eden hastaların binlerce dolarlık gereksiz takviye ürünlerine yöneldiğine ve aşırı kısıtlayıcı diyetler uygulayarak yeme bozuklukları geliştirdiğine dikkat çekti.

Avrupa ve ABD’deki bilim insanları, mevcut ticari testlerin klinik teşhis amacıyla kullanılmaması gerektiğini belirterek; merak amaçlı tüketici testleri ile hekim reçetesine tabi tıbbi mikrobiyom analizlerinin yasal düzenlemelerle birbirinden ayrılması çağrısında bulundu. Uzmanlar, bağırsak sağlığını korumanın en güvenilir yolunun ticari testler yerine lif açısından zengin bitkisel gıdalarla beslenmek olduğunu vurguladı.