Isparta’nın çevresindeki bazı alanların “Kesin Korunacak Hassas Alan” olarak tescil edilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı yürürlükten kaldırıldı.

14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11974 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Isparta’nın Eğirdir, Gelendost, Senirkent ve Yalvaç ilçeleri sınırları içerisinde bulunan bazı alanların koruma statüsüne ilişkin 5 Ocak 2021 tarihli ve 3357 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kaldırıldı. 13 Kasım 2026 tarihini taşıyan karar, AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yayımlandı.

Kararda, 2021 yılında söz konusu alanların “Kesin Korunacak Hassas Alan” olarak tescil ve ilan edilmesine ilişkin düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı bildirildi. Ancak kararın neden alındığına ilişkin herhangi bir gerekçe açıklanmadı.

Kararın ardından açıklama yapan akademisyenler tepki gösterdi. Uzmanlar “Su yola alternatif oluşturamaz. Kararın arkasındaki gerekçe kamuoyuna açıklanmalıdır” dedi.

Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Bilim Danışmanı ve Eğirdir Şube Başkanı Dr. Erol Kesici, şu açıklamayı yaptı: “Eğirdir Gölü stratejik öneme sahip tatlı su gölüydü, son 35 yıl içerisinde gölün iyi yönetilememesi, aşırı tarımsal sulama, göl çevresindeki sayısızca gölet-baraj yapımı ve kaçak sondajlar nedeniyle göldeki su seviyesinin ortalama 14m den Eğirdir Gölü Özel Hükümlerince belirtilen Kritik Su Kotunun 914,74m.ninde altına 913mt kadar düşmüştür. Ayrıca gölün su hacminin su hacminin ise %55 azalarak 4 milyar metreküpten 1,8 milyar metreküpe, derinliğinin ortalama 4 mt kadar düşme gölün direncinin yok olmasına neden olmuştur. Bu düşüşlerle yaşanan buharlaşma- kirlilik artışı, gölün ve çevresindeki hassas alanların flora, fauna ve sucul – biyolojik çeşitliğinin zarar görmesinin önüne geçilmez sonuçlara neden olmuştur. Gölün bu tür zarar görmesini engellemek için ekolojik denge, biyolojik çeşitlilik kayıpların önlenmesi için yapmış olduğumuz çalışmaların sonuçları, Eğirdir Gölü 5 Ocak 2021 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile ‘Kesin korunacak hassas alan” ilan edilmesinin temel sebebini oluşturmuştur.”

Kesici, 5 Ocak 2021’de ilan edilen “Kesin Korunacak Hassas Alan” statüsünün, göl havzasındaki rant ve tahribat projelerine karşı en üst düzey yasal güvence olduğu ifade etti. Kesici, koruma alanının neleri kapsadığını şu başlıklarla anlattı:

Tarımsal Üretim ve Sulama Kısıtlamaları: “Kesin Korunacak Hassas Alan” statüsü, bölgedeki tarımsal faaliyetler, sondajlar ve su kullanımı üzerinde yasaklar getirmekteydi

Altyapı ve Ulaşım Projeleri: Göl çevresinde planlanan yol güzergahları veya su aktarımı gibi altyapı projelerinin hayata geçirilebilmesi için en üst düzey koruma statüsünün engel teşkil etmekteydi.

Madencilik ve Yatırım Baskısı: havzada yoğunlaşan doğal taş madenciliği faaliyetlerinin ve diğer ticari yatırımların önündeki yasal engelleri kaldırma ihtimaline dikkat çekmektedir

Sit Derecesi Revizyonu: Eğirdir Gölü çevresi sadece tek bir statüyle değil, farklı bölgelerde “Nitelikli Doğal Koruma Alanı” ve “Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” gibi derecelerle de korunmaktadır. Kaldırılan kesin koruma alanlarının, daha esnek kullanım izinleri veren bu alt koruma statülerine dönüştürülmesi amacıyla sınır revizyonuna gidilmiş olabileceği

Altyapı ve Ulaşım Projeleri: Göl çevresinde planlanan yol güzergahları veya su aktarımı gibi altyapı projelerinin hayata geçirilebilmesi için en üst düzey koruma statüsünün engel teşkil etmektedir.

Kesici kararın yaratacağı risklere ilişkin de şöyle konuştu:

“Gelendost – Eğirdir arasındaki yol gölün güzelliğini- doğal yapıyı en iyi şekliyle gösteren, trafik kurallarına uyuldukça rahatlıkla ulaşım sağlayan geniş bir yoldur. Hızlı gitmek, “halk istiyor”, siyasi ve popülizm nedeniyle çok ciddi sorunlar çeken gölün bu nedenlerle, o dönemde de gündemde olan yol bilinirken, gölün 5 Ocak 2021 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile “Kesin Korunacak Hassas Alan” neden ilan edildiği ve şimdi iptal edildiği anlamakta güçlük çekmekteyim. Bizim 2021-2026 yılları arsındaki yapmış olduğumuz çalışmalar doğrultusunda göl hala ciddi sorunlar yaşamakta ve kritik eşiktedir. ‘Kesin Korunacak Hassas Alan’ statüsünün kaldırılması, göl üzerindeki koruma kalkanını, gölün daha çok kirlenmesine, içme suyu özelliğinin ortadan kalkmasına, gölde kıyı baskısı (azot ve fosfor yükü, gölde sıkça görülen alg patlamalarını ve oksijen azalmasını artıracaktır) buharlaşmanın biyolojik- ekolojik tahribat ve bozulma, kuruma riskini doğrudan ve daha şiddetli artması söz konusudur. Göl tamamen kuruma sürecine girmesinin yanı sıra doğal göl özelliğinin de yok oluşu hızlanacaktır. Isparta başta olmak üzere çevredeki yerleşim yerlerinin içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılayan gölün kirlenmesi, içme suyu arıtma maliyetlerini artırmasının yanı sıra – gıda güvenliğini daha tehlikeye atabilir.”

Kesici şöyle devam etti: “Göl milyonlarca yıllık geçmişe sahip tarihe, coğrafyaya, yaşama, ekonomiye yön vermiş, şekillendirmiş stratejik öneme sahi içme suyu kaynağıdır. Ekolojik, yaşamsal, sağlık, sosyo-ekonomik, geleceğin sürdürülebilmesi için öncelikli yaklaşım yol – maden vb. değil, yerine başka bir şeyin konulamadığı temel yaşam kaynağı su ve onun ‘fabrikası Eğirdir Gölü’, kısaca ‘önce su’ olmalıdır. O nedenlerle sürdürülebilir kalkınma ilkelerine göre su ve ‘yol’ birbirinin alternatifi olarak kıyaslanmamalı ve bu kıyaslamayla yaşamsal bir zorunluluk olan Eğirdir Gölü’nün ‘Kesin Korunacak Hassas Alan’ olma özelliğinin kaldırılması ne COP’lara, ne Paris anlaşmalarına, ne de çıkarılan göl korumaya yasa ve yönetmeliklerine, ne de göl- doğa bilimine uyum sağlar. Eğirdir Gölü’nü iyileştiremezsen, yerine başka bir göl bulamazken(!) Fakat sadece ne kadar gerekli olduğu tartışılan altyapı hizmeti için modern mühendislik ve çevre planlamaları günümüzde mümkünken ve de gölün koruma statüsünü kaldırmadan, göle zarar vermeyecek, alternatif güzergahlar veya ekolojik geçiş yapıları inşa etmek gücümüzde aklımızda varken! İşin kolayına kaçmayalım! Sürdürülebilir kalkınma ilkelerine göre su ve yol birbirinin alternatifi olarak kıyaslanamaz; çünkü su yaşamsal bir zorunluluk, yol ise bir altyapı hizmetidir. Uzmanlar, modern mühendislik ve çevre planlamasında temel kuralın ‘ya yol ya göl’ ikilemi yaratmak değil, yol projesini gölün koruma statüsünü kaldırmadan, ekosisteme zarar vermeyecek alternatif güzergâhlar veya ekolojik geçiş yapılarıyla inşa etmek olduğunu belirtmektedir.”

Orman Mühendisi Doç. Dr. Cihan Dönmez de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla kararı eleştirdi. Dönmez “Tartışılması gereken, Eğirdir Gölü’nün ekolojik koşullarının ağırlaştığı bir dönemde koruma düzeyinin neden değiştirildiğidir. Türkiye, COP31’de iklim değişikliğine uyumu ve su kaynaklarının korunmasını tartışırken, kendi sınırları içinde kritik önemdeki bir tatlı su ekosisteminin en yüksek koruma statüsünü gerekçe göstermeden kaldırmış bulunuyor” dedi.  Dönmez, 2021’de verilen statünün neden şimdi kaldırıldığını sorarak “Bunun arkasında yeni bir bilimsel değerlendirme mi, arazi kullanım talepleri mi, yoksa başka idari nedenler mi olduğu kamuoyuna açıklanmalıdır. 2021’de korunması gerektiği belirlenen doğal değerlerin bugün neden aynı korumaya ihtiyaç duymadığı sorusu, bilimsel veriler, eski ve yeni koruma haritaları ve alınan idari kararlarla yanıtlanmadıkça tartışma sürecektir. İklim krizine uyum politikalarının sahadaki karşılığını değerlendirmek için de tam olarak bu şeffaflığa ihtiyaç var” dedi.