Başbakanı Péter Magyar, kadınlara yönelik şiddet ve aile içi istismarla kapsamında Avrupa Konseyi’nin ‘ni onaylama sürecini başlatacaklarını duyurdu. Sözleşme, Viktor Orbán’ın başbakanlığı döneminde Macaristan Parlamentosu tarafından reddedilmişti.
Sosyal medya hesabından açıklama yapan Magyar, kadınların korunmasına yönelik bir dizi adım atacaklarını belirtti. Magyar, bu kapsamda ceza yasasını daha da sıkılaştıracaklarını ve aile içi şiddetin tüm biçimleriyle mücadele edeceklerini bildirdi. Regl yoksulluğuyla mücadele edeceklerini kaydeden Magyar; acil doğum kontrol hapı için reçete zorunluluğunu kaldıracaklarını, hamile kadınlara yönelik desteği artıracaklarını ve İstanbul Sözleşmesi’nin onaylanması için süreci başlatacaklarını ifade etti.
Historic steps to protect Hungarian women. We are tightening criminal law, taking action against all forms of domestic violence, amending the foetus’ heartbeat regulation, tackling period poverty, abolishing the prescription requirement for the emergency contraceptive pill and increasing support for pregnant women. We are also initiating the ratification of the Istanbul Convention.
Kadınlara yönelik şiddetin ve aile içi şiddetin önlenmesini amaçlayan İstanbul Sözleşmesi, Macaristan tarafından 14 Mart 2014’te imzalanmış ancak onaylanmamıştı. Macaristan Parlamentosu, 5 Mayıs 2020’de Viktor Orbán liderliğindeki önceki hükümet döneminde sözleşmenin onaylanmasını reddetmişti.
Dönemin iktidar ortağı Hristiyan Demokrat Halk Partisi (KDNP), sözleşmenin bazı hükümlerinin göç politikasıyla çeliştiğini savunmuş; toplumsal cinsiyet kavramının Macaristan hukuk sistemine dahil edilmesine ve “toplumsal cinsiyet ideolojisi” olarak nitelendirdiği yaklaşıma karşı çıkmıştı. Dönemin Adalet Bakanı Judit Varga da sözleşmenin göçü desteklediğini ve “toplumsal cinsiyetleri” savunduğunu ileri sürerek onaylamayacaklarını açıklamıştı.
Tam adı “Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi” olan metin, 11 Mayıs 2011’de İstanbul’da imzaya açılması nedeniyle “İstanbul Sözleşmesi” olarak biliniyor. Temelinde “toplumsal cinsiyet eşitliği” ilkesi yer alan sözleşme; kadınlara yönelik her türlü şiddeti bir insan hakkı ihlali ve ayrımcılık biçimi olarak tanımlıyor.
Sözleşme, taraf devletlere şiddeti önleme, şiddete maruz kalanları koruma, failleri yargılayıp cezalandırma ve toplumsal cinsiyete duyarlı bütüncül politikalar geliştirme yükümlülüğü getiriyor. Ayrıca devletlerin bu mücadele için yeterli mali kaynak ayırmasını, resmi eş güdüm birimleri kurmasını, veri toplamasını ve kadın örgütleriyle etkin işbirliği yapmasını şart koşuyor.
İstanbul Sözleşmesi’ni 11 Mayıs 2011’de imzalayan ve parlamentosunda onaylayan ilk ülke Türkiye olmuştu. Sözleşme, gerekli sayısına ulaşılmasının ardından 1 Ağustos 2014 tarihinde Türkiye’de yürürlüğe girmişti.
Ancak ilerleyen yıllarda iktidar ve gerici çevreler, sözleşmeyi “geleneksel aile yapısını bozduğu”, “toplumsal cinsiyet eşitliği” kavramıyla aile değerlerini hedef aldığı ve farklı cinsel yönelimleri ‘meşrulaştırdığı’ iddialarıyla hedef tahtasına koymuştu.
Kadın örgütlerinin ve muhalefetin tüm itirazlarına rağmen AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla 20 Mart 2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile sözleşmenin Türkiye bakımından feshedilmesine karar verilmişti.
Türkiye, 1 Temmuz 2021 tarihi itibarıyla İstanbul Sözleşmesi’nden resmen ayrılmıştı.
