‘da insanlar, bitkiler ve hayvanlar dahil hiçbir zaman canlılar ortaya çıkmasaydı gezegenimiz nasıl bir yer olurdu?  insanları, bu soruya yanıt bulmak amacıyla yaşamın hiç oluşmadığı alternatif bir Dünya modeli geliştirdi.

Araştırmanın sonuçları, gezegenimizin yaşanabilir koşullarını koruyabilmesi için yaşamın varlığının zorunlu olmayabileceğini gösterdi.

ABD’deki Washington Üniversitesi’nden astrobiyolog Samantha Gilbert-Janizek öncülüğünde yürütülen ve The Planetary Science Journal dergisinde yayımlanan araştırmada, Dünya’nın yaklaşık beş milyar yıllık gelişim süreci bilgisayar ortamında yeniden oluşturuldu. Bulgulara göre yaşamın bulunmadığı bir Dünya, atmosferindeki miktarı başta olmak üzere bazı önemli farklılıklara rağmen, günümüz gezegenine benzer iklim koşullarına ve sıvı suya sahip olabilirdi.

Araştırmacılar, Dünya’daki yaşamın gezegenin fiziksel koşullarını nasıl etkilediğini anlamak için canlılığın hiç ortaya çıkmadığı varsayımsal bir model oluşturdu.

Modelde gezegenin çekirdeği, mantosu, yer kabuğu, atmosferi, okyanusları ve Güneş’ten aldığı enerji gibi unsurlar dikkate alındı.

, yüzey sıcaklıkları, okyanus kimyası ve gezegenin iç ısı akışı da dahil olmak üzere 19 temel özelliği inceleyerek Dünya’nın oluşumundan yaklaşık 500 milyon yıl sonrasına kadar uzanan bir zaman aralığını simüle etti.

Amaç, canlıların çevre üzerindeki etkisi olmadan bir gezegenin milyarlarca yıl boyunca yaşanabilir koşullarını koruyup koruyamayacağını belirlemekti.

Simülasyonun en dikkat çekici sonucu, yaşamın bulunmadığı Dünya’nın da uzun süre boyunca yaşanabilir koşullara sahip olabilmesiydi.

Araştırmaya göre gezegen, canlıların iklim üzerindeki düzenleyici etkisi olmadan da sıvı suyu ve uygun yüzey sıcaklıklarını milyarlarca yıl boyunca koruyabiliyordu.

Bu durumun arkasında ise Dünya’nın doğal jeolojik ve kimyasal süreçleri bulunuyor.

Özellikle karbonat-silikat döngüsü adı verilen mekanizma, atmosferdeki karbondioksit miktarının ve yüzey sıcaklıklarının düzenlenmesinde önemli rol oynuyor.

Kayaçların kimyasal ayrışması, volkanik faaliyetler ve okyanus kimyası arasındaki etkileşim, atmosferdeki karbondioksit miktarını uzun zaman ölçeklerinde dengeleyebiliyor.

Araştırmacıların hesaplamalarına göre Güneş’in parlaklığı yaklaşık 4,5 milyar yıl içinde yüzde 30 artmış olsa da bu doğal süreçler, gezegenin sıcaklığını sıvı suyun varlığını sürdürebileceği sınırlar içinde tutabiliyor.

Yaşamın hiç bulunmadığı Dünya ile bugünkü gezegenimiz arasındaki en önemli farklılıklardan biri atmosferin bileşimi olacaktı.

Dünya atmosferindeki oksijenin büyük bölümü, milyarlarca yıl boyunca fotosentez yapan canlıların faaliyetleri sonucunda birikti.

Dolayısıyla bitkilerin, alglerin ve fotosentez yapan mikroorganizmaların hiç ortaya çıkmadığı bir Dünya’da atmosferde bugünkü kadar yüksek miktarda oksijen bulunmayacaktı.

Ancak bilim insanları, atmosferde bol miktarda oksijen bulunmasının bir gezegenin yaşanabilir sayılması için zorunlu olmadığını vurguluyor.

Astronomi araştırmalarında yaşanabilirlik, çoğunlukla bir gezegenin yüzeyinde sıvı suyu barındırabilecek koşullara sahip olması üzerinden değerlendiriliyor.

Bu nedenle bir gezegenin yaşanabilir olması, üzerinde mutlaka canlıların bulunduğu anlamına gelmiyor.

, bilim dünyasında uzun yıllardır tartışılan Gaia hipotezi açısından da önem taşıyor.

1970’li yıllarda James Lovelock ve Lynn Margulis tarafından geliştirilen Gaia hipotezi, Dünya’daki canlıların atmosfer, okyanuslar ve diğer fiziksel süreçlerle etkileşime girerek yaşam için elverişli koşulların korunmasına katkıda bulunduğunu öne sürüyor.

Yeni araştırma ise gezegenin yaşanabilir kalabilmesi için bu biyolojik etkileşimlerin mutlaka gerekli olmayabileceğine işaret ediyor.

Bununla birlikte araştırmacılar, bulguların Gaia hipotezini bütünüyle çürütmediğinin altını çiziyor.

Yaşamın Dünya’nın iklim istikrarını güçlendirmiş olması hâlâ mümkün. Ancak simülasyon, canlıların bulunmadığı bir gezegende de doğal jeolojik süreçlerin uzun vadeli iklim dengesini sağlayabileceğini gösteriyor.

Araştırmanın sonuçları, Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerde yaşam arayışına da katkı sağlayabilir.

Bilim insanları, uzak gezegenlerin atmosferlerini inceleyerek yaşamın varlığına işaret edebilecek kimyasal izleri tespit etmeye çalışıyor.

Ancak yeni çalışma, yaşamın olmadığı bazı gezegenlerin de yaşanabilir dünyalara benzer fiziksel özellikler gösterebileceğini ortaya koyuyor.

Araştırmanın başındaki Samantha Gilbert-Janizek, geliştirilen modelin canlıların bulunmadığı ancak yaşanabilir koşullara sahip gezegenleri anlamaya yardımcı olabileceğini belirtiyor.

Bu sayede gelecekteki teleskop gözlemlerinde tespit edilen atmosferik özelliklerin gerçekten yaşamdan mı, yoksa biyolojik olmayan doğal süreçlerden mi kaynaklandığı daha iyi değerlendirilebilecek.

Araştırmacılar, modellerinin levha tektoniği, atmosfer kimyası ve uzun vadeli iklim süreçlerine ilişkin çeşitli varsayımlar içerdiğine de dikkat çekiyor. Dolayısıyla çalışma, Dünya’nın yaşam olmadan kesinlikle bugünkü koşullara ulaşacağını değil, bunun fiziksel olarak mümkün olduğunu ortaya koyuyor.