İzmir’in Seferihisar ilçesindeki Orhanlı ile Menderes ilçesindeki Yeniköy arasında kurulmak istenen enerji tesislerine ilişkin çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) kararı yeniden yargıdan döndü. İzmir 5. İdare Mahkemesi, Küçük Menderes Enerji’nin projesine verilen ÇED olumlu kararını iptal etti.
Proje kapsamında 37,5 megavat (MW) kapasiteli jeotermal enerji santralı (JES), 3,6 MW kapasiteli rüzgar enerji santralı (RES) ve 2 MW kapasiteli güneş enerji santralı (GES) kurulması planlanıyordu.
Projede toplam 23 jeotermal sondaj kuyusu da öngörülüyordu. Köylüler, zeytinliklerin, su kaynaklarının ve tarımsal üretimin zarar görebileceği gerekçesiyle yıllardır projeye karşı mücadele ediyordu.
Mahkeme, bölgedeki doğal yaşamın yeterince araştırılmadığını belirledi. Orhanlı’da bulunan bin 818 arı kovanının ÇED raporunda değerlendirilmediği kararda yer aldı.
Bilirkişi raporlarında, projenin canlı yaşamına etkilerinin yeterince incelenmediği ortaya konuldu.
Daha önce hazırlanan bilirkişi raporlarında da hayvan türlerine ilişkin araştırmaların eksik olduğu, kuş gözlemlerinin yeterince yapılmadığı ve endemik Anadolu kaya kertenkelesi için gerekli koruma önlemlerinin sunulmadığı tespit edilmişti. Proje alanının kuş göç yolları açısından taşıdığı önemin de yeterince değerlendirilmediği belirtilmişti.
Orhanlı Vadisi’nde mücadele eden köylüler ve yaşam savunucuları, son kararı yedinci hukuki kazanımları olarak değerlendirdi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Yedi kez kazandık, yaşamı savunmaktan vazgeçmedik.”
Orhanlı Vadisi’nde enerji projelerine karşı hukuk mücadelesi yıllardır sürüyor. Bölge halkı, zeytinlikleri, su kaynaklarını ve tarımsal üretim alanlarını korumak amacıyla projeleri yargıya taşıdı. 2022 yılında, bölgede jeotermal faaliyetler için verilen üç ayrı ruhsat mahkeme kararlarıyla iptal edildi. Aynı yıl Küçük Menderes Enerji’nin santral projesine verilen ÇED olumlu kararı da yargıya taşındı.
Şirket, önceki yargı kararlarının ardından proje dosyasında değişiklikler yaparak yeniden başvurdu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 28 Eylül 2023’te revize edilen projeye yeniden ÇED olumlu kararı verdi.
Bunun üzerine 98 yurttaş ve beş kurum yeni bir dava açtı. İzmir 5. İdare Mahkemesi, Ocak 2025’te projeye verilen ÇED olumlu kararını iptal etti. Ancak Danıştay 4. Dairesi, 16 Haziran 2025’te eksik inceleme gerekçesiyle bu hükmü bozdu.
Dosya, yeniden değerlendirilmek ve bilirkişi incelemesi yapılmak üzere mahkemeye gönderildi. Yeniden görülen dava kapsamında 2 Nisan 2026’da bilirkişi keşfi gerçekleştirildi. Hazırlanan raporda, projenin doğal yaşam üzerindeki etkilerine ilişkin incelemelerde eksiklikler bulunduğu belirtildi.
29 Eylül 2026’daki duruşmada Bakanlık avukatı, ÇED sürecinin mevzuata uygun yürütüldüğünü savundu. Davacılar ise rapordaki eksikliklerin giderilmediğini belirterek iptal talebini yineledi. İzmir 5. İdare Mahkemesi, 13 Ekim’de verdiği kararla ÇED olumlu kararını yeniden iptal etti.
